|
Maltepe, İstanbul iline bağlı Marmara Denizi'ne
kıyısı olan, Anadolu yakasında bir ilçedir.
Tarihi: Maltepe'nin tarihi Bizans
İmparatorluğu'na dayanmaktadır. O devirlerde adının "Bryas"
veya Latince adıyla "Urias" olduğu söylenir. Diğer bir
bilgiye göre ise Bizanslıların tarihinde "Pelekanon"
dur. Bryas adının tarihçiler tarafından Küçükyalı'da
eski Akduman pınar'ı yakınlarında bulunan Bryas Sarayı
harabelerinden aldığı belirtilmekte ise de kesin kanıt
yoktur. Bu nedenle bu günkü Maltepe 16. yüzyılda burada
kurulmuştur.Bu küçük sınır kasabasının 1509 yılındaki
depremde yıkıldığı ve Dragos eteklerinde bulunan ve bu
yüzyılda "Obnias"veya"Abrias" adı ile anılan bu
kasabanın harabeleri 1540 yılında ünlü Fransız
nebetatçısı ve seyyahı "Pierre Gylli" tarafından
görülerek tespit edilmiştir.Pelekanon adı üzerinde duran
tarihçiler ise 3. Andronikos ile Orhan Gazi arasındaki
savaşın (1329-1330) Maltepe ve çevresinde olduğunu
söylemektedirler.Bu görüşün kaynağı ise ünlü tarihçi
Hammer'dir. Buna rağmen Pelekanon savaşı'nı araştıran
tarihçi 6.Mırmıroğlu çeşitli kanıtlara dayanarak
Pelekanon Savaşının Darıca ile Eskihisar arasındaki
Manastır Mevkii'nde olduğunu ileri sürmüştür.Yapılan
bütün bu araştırmalardan da anlaşılacağı gibi Maltepe
yüzyıllardır önemli bir yerleşim bölgesidir. Bu günkü
Maltepe adı ise "Höyük Tümülüs "(Yığmatepe) içinde
hazine ve define veya küp dolu altınların yığıldığı tepe
anlamına gelmektedir.Kocaeli Yarımadası'nın Türkler
tarafından fethinden sonra Türkler Dragos'la ilgili
birkaç efsaneye dayanarak bu ismi vermiştir.Tarihçi
Hammer bu kıyı şeridindeki bütün tepelere "Maltepe
denildiğini söylemektedir.Osmanlı İmparatorluğu
kurulmadan önce Türk akıncıları Bizans egemenliği
altında bulunan Kocaeli Yarımadası'na akınlar
düzenlemişlerdir.Bu akıncıların Üsküdar'a kadar
geldikleri bilinmektedir.1075 yılında İznik ve çevresini
fethederek Anadolu Selçuklu Devleti'ni kurarlar.
Süleyman Şah İstanbul Boğazı'na kadar
dayanmıştır.Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından
sonra Maltepe ve Çevresi yine Bizanslıların egemenliği
altına girmiştir.Osmanlı İmparatorluğu kurulduktan sonra
2. Osmanlı Padişahı Orhan Gazi'nin döneminde komutanları
" Akça Koca, Konur Alp, Gazi Abdurrahman" tarafından
Türk egemenliğine alınmıştır.İstanbul’un Türkler
tarafından fethinden sonra Maltepe'nin tarihi konumu
daha da artmıştır.Bağdat yolu üzerinde olan Maltepe
Osmanlı Ordusu'nun Üsküdar'dan sonra ikinci durak yeri
olmakta ve ordugah Maltepe' de kurulmakta idi.Fatih
Sultan Mehmet’in 300.000 bin kişilik ordusunun başında
27 Nisan günü Üsküdar'a geçtiği ve burada hastalanıp
birkaç gün istirahattan sonra tekrar yola çıktığı,
Üsküdar' la Gebze arasındaki Tekfur Çayırı ve Sultan
Çayırı diye anılan Hünkar Çayırı Mevkii'nde tekrar
hastalanıp 3 Mayıs 1481 de öldüğü İsmail Hami DANIŞMENT
tarafından yazılmıştır.Danışment'e göre bazı Osmanlı
kayıtlarında Üsküdar ve Gebze arasında bulunan Hünkar
Çayırı Maltepe'dedir.Evliya Çelebi'nin Seyahatname adlı
eserinin 1. Cildinde de Fatih Sultan Mehmet 'in Maltepe
yakınlarında öldüğü ifade edilmektedir.Osmanlı döneminde
Maltepe askeri konaklama yeri olarak önemli bir mevki
idi. 18.yy Kazasker Feyzullah Efendi'nin çabalarıyla
Maltepe daha da gelişerek yeni bir çehreye bürünmüştür.
(1699-1761) Şeyhülislam Ebu'l Hayr Efendi'nin oğlu olan
1749’da Rumeli Kazaskerliğine getirilen Feyzullah Efendi
de (1755 ve 1757) iki defa "Şeyhülislamlığa" atanmış ve
1758 yılında 3. Mustafa tarafından azledilerek
Sütlüce'deki evinde oturmasına izin verilmiş, ölüncede
Sütlüce Deresi'nde yaptırmış olduğu zaviyeye
gömülmüştür. Eski Maltepe'nin Feyzullah Efendinin
Çiftliği olduğu söylenir.Kayış Dağı memba Suyunu
Maltepe'ye toprak künklerle Feyzullah Efendin getirmiş
bununla da yetinmeyip bu günkü Feyzullah Camii'nin
yanındaki asmalı kahvenin önünde bulunan çeşmeyi de
kendisi yaptırmıştır.Maltepe'de ilk cemiyet 1910 yılında
Uhuvvet-i Osmaniye adı altında Miralay Süreyya İLMEN
tarafından kurulmuştur.Maltepe ye ilk kez 14 Nisan 1912
yılında Sayeste Kadı Efendi adı verilen bir ilkokul
yapılmıştır.Kurtuluş Savaşı'ndan sonra Selanik, Drama,
Kavala Yöresi'nden Türkiye'ye mübadele ile gelen
Türklerin 1500'ü Maltepe'ye yerleşmiştir. Narlıdere
Çiftliği adıyla bilinen bugünkü Süreyyapaşa Göğüs
Hastalıkları Merkezi Maltepe’nin gelişmesine büyük emeği
geçen Süreyyapaşa tarafında yapılmıştır. (1874-1955)
Cumhuriyeti izleyen yıllarda Maltepe büyük bir yangın
geçirmiş bütün ahşap evlerle birlikte Feyzullah Efendi
Camii'de yanmıştır. 1928 yılında Maltepe Belediyesi
kurulmuştur.Maltepe'nin İmar Planı ise 1945'te
yapılmıştır. İmar Planından sonra Maltepe'nin yerleşim
bölgesi demiryolu hattı olmuş 1960 'dan sonra da
yerleşim daha yukarılara dağılmış olup E-5 üstünde de
hızlı bir gelişme kaydetmiştir.
Coğrafya: (Ferhatpaşa Mahallesi ile) 5200 hektar
alan üzerine kurulmuş olan Maltepe, Kocaeli
Yarımadası'nın güney batısında, İstanbul İli'nin Marmara
denizi kıyısında yer alır.Kartal,Kadıköy, Samandıra,
Sarıgazi,Ümraniye ve Adalar Belediyeleri ile komşudur.
İlçemizde Akdeniz İklimi özellikleri görülür.Yazları
sıcak ve kurak, kışlalar yağışlı ve serindir. İlkbahar
serin ve yağışlı sonbahar ılıman ve yağışlıdır.En çok
esen rüzgarlar poyraz ve lodostur.Lodos deniz fırtınası
yapar, kışın keşişleme ve kıble rüzgarları da eser
Yıldız ve karayel rüzgarları fırtına getirir. İlçemiz
topraklarının doğal bitki örtüsü ormandır.Orman olmayan
yerler makiler ve otsu bitkilerle kaplıdır.Günümüzde
düzlük alanlardaki bağ ve bahçeler,tepelerin yamaçlarını
saran yeşil ormanlar azalmış,tarla ve otlakların yerine
yerleşme alanları, iş yerleri, atölyeler ve fabrikalar
kurulmuştur.Maltepe'nin nüfusu 1997 ekim ayında yapılan
Genel nüfus sayımına göre 350.000'dir.Yerleşim düzeni
ise iki ana grupta toplanabilir. E-5 karayolu altı olup
19/1, 19/2 ,32/1 , 32/2 , 32/3 ile 32 ve 21 nolu
paftaları kapsayan alanlar sanayi bölgesi olup, bu
bölgeler ise E-5 Karayolunun güneyindeki Kör Deresi ile
Dragos Deresi Bağdat Caddesi'nin kuzeyindeki Tugay Yolu
güzergahıdır.Yerleşim birimi olarak Maltepe 18 mahalleye
ayrılmıştır.Bunlar; Yalı mahallesi , Bağlarbaşı,
Feyzullah, Cevizli, Başıbüyük, Büyükbakkalköy,
Zümrütevler, Girne Mahallesi (1995 yılında Zümrütevler
Mahallesinden ayrıldı)
Ulaşım-İletişim: Esenkent, Altayçeşme, Gülensu,
Gülsuyu, Küçükyalı Merkez, Altıntepe, Aydınevler, Çınar,
Fındıklı, İdealtepe’dir.Maltepe bölgesi'nde ulaşım
demiryolu ve karayolu ile yapılmaktadır.Demiryolu
Maltepe'nin E-5 Karayolu altında kalan Eski Maltepe'nin
kurulmuş olduğu güzergahtır.Karayolu ise (Ankara
Asfaltı) Maltepe'yi ikiye ayırmaktadır. Bu yol
Maltepe'yi Anadolu'ya yan yollar ise komşu ilçelere
bağlar.İkinci önemli karayolu ise Bağdat caddesi olup
Bostanci ile Pendik arasındaki güzergahı
oluşturmaktadır.Bölgemiz haberleşme bakımından
İstanbul'un en aktif bölgelerindendir.PTT hizmet
birimlerinin sayısı 10'dur Ayrıca Küçükyalı'daki Telekom
Müdürlüğü geniş bir alanda hizmetlerini yürütmektedir.
Eğitim: Maltepe'de 43 adet ilköğretim okulu, 4
meslek lisesi 4 adet lise 2 Anadolu lisesi ile Halk
Eğitim Merkezi vardır. Ayrıca 17 özel okulda
bulunmaktadır. Küçükyalı'da ise kız ve erkek
çocuklarının barındırılıp eğitildiği Küçükyalı
Yetiştirme Yurdu mevcuttur.1998 yılında Maltepe'de
Maltepe Üniversitesi kurulmuş ve öğretime
başlamıştır.Marmara Üniversitesi Nöroloji ve
Gastroentoloji Enstitüsü Başıbüyük Mahallemizde 1995
yılında faaliyete geçmiştir.Bu mevkide Marmara
Üniversitesi'nin Tıp Fakültesi binalarının inşaatı da
devam etmektedir.
Sağlık: Maltepe'de 10 adet sağlık ocağı ve 1
dispanser olup ayrıca 3 adet de özel hastahaneyle 15
adet özel dispanser ve poliklinik ve 6 adet özel
laboratuar Maltepelilere hizmet vermektedir. Küçükyalı
Semt Polikliniği, 2 adet özel dializ merkezi, 1 adet de
özel sintigrafi merkezi mevcuttur.Ana Çocuk Sağlığı
Merkezi'nde aile planlaması dahil olmak üzere bütün
sağlık hizmetleri verilmektedir.Süreyyapaşa
Sanatoryumu'nda sağlık hizmetlerinin yanı sıra bir adet
hemşire koleji ile 120 yataklı çocuk kreşi
bulunmaktadır. Ayrıca bölgemiz içerisinde 1976 yılında
hizmete girmiş olan ve 200 kadın ile 185 erkeğin
barındığı huzurevi mevcut olup, burada sağlık hizmeti de
verilmektedir.
Belediye: Belediye 1928 yılında kurulmuş olup
İstanbul'un en eski belediyeleri arasında yer
almaktadır.İlk Belediye Başkanı ise Emekli Baytar
Selahattin NARLIGİL'dir Bundan sonra sırasıyla; 1932'
den 1951 e kadar Faik Bey, Kahraman Yiğit, Kemal
Dumlupınar, İsmet Onan,Harun Tuna, Necip Ayla, Mahir
Dökmecibaşı,1951-1960 arasında Selami Oğuz iki kez
1964-1966 arası Cemal Bey, Osman Tuna , Selahattin
Temiz, ve 1972-1980 arasında da Yalçın Kızılay görevi
sürdürmüşlerdir.12 Eylül 1980 Sonrası Maltepe Belediyesi
09.02.1981 tarih ve 57 sayılı bildiri ile İstanbul
Anakent Belediyesine bağlı Şube Müdürlüğüne
dönüştürülmüştür.1960 yılında kurulan Küçükyalı
Belediyesi de kaldırılarak Maltepe'ye bağlanmıştır.Daha
sonra 25.03.1985’te Kartal Belediyesi'ne
bağlanmıştır.1992 yılında Maltepe Kartal İlçesi'nden
ayrılıp müstakil ilçe olmuş, aynı yıl 1 Kasımda "Ara
Yerel Seçimleri" neticesi Maltepe'de belediye
kurulmuştur. İlçenin ilk Belediye başkanı Bahtiyar
Uyanık'tır. Bahtiyar uyanıktan sonra Fikri Köse'dir. |
